๒๕ ศตวรรษ

[สืบศิลป์] โดย กีรติ


๒๕ ศตวรรษ

พระพุทธรูป คือ ประติมากรรมรูปพระพุทธองค์ที่ชาวพุทธศาสนิกชนทั้งหลาย กราบไหว้ บูชา นอกเหนือไปจากการประพฤติตนให้อยู่ในศีลธรรม จริยธรรม ที่ผ่านมาเราพบว่าพระพุทธรูปมีรูปแบบที่ต่างกัน ไปตามแต่ละประเทศ และแต่ละกาลเวลา แน่นอนว่าปัจจัยหลายประการส่งผลต่องานศิลปกรรมที่เรียกว่าพระพุทธรูปด้วย

เช่นกันในศิลปะไทย ย่อมมีเอกลักษณ์ที่สะท้อนความเป็นไทยไม่ว่าทางใดก็ทางหนึ่ง ซึ่งถ้าเราย้อนกลับไปดูพระพุทธรูปในอดีต จะมีรูปแบบในการสร้างที่ต่างกันเพียงเล็กน้อย แต่ยังคงความงามแบบอุดมคติไว้ แต่เมื่อเข้าสู่รัชกาลที่ ๙ ศิลปะวิทยาการอย่างโลกตะวันตก มีบทบาทอย่างเต็มกำลังมากกว่าเดิม มีการแสดงออกในรูปแบบของความสมจริงตามหลักกายวิภาคชัดเจนขึ้น

พระพุทธรูปปางลีลา ที่พุทธมณฑลเป็นหนึ่งในตัวอย่างของการผสมผสานการสร้างพระพุทธรูปตามขนบเดิม และวิทยาการของโลกตะวันตกได้เป็นอย่างดี พระพุทธรูปองค์นี้มีชื่อว่า “พระศรีศากยะทศพลญาณ ประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์”

ในปี พ.ศ.๒๔๙๕ จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นคิดที่จะสร้างปูชนียสถานเพื่อเป็นพุทธบูชา เนื่องในโอกาสที่พระพุทธศาสนาจะครบ ๒๕ ศตวรรษ

พระศรีศากยะทศพลญาณ ประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ เป็นพระพุทธรูปสำริด ปางลีลา น้ำหนัก ๑๗,๕๔๓ กิโลกรัม โดยแบ่งหล่อเป็นชิ้นต่างๆ ขององค์พระ รวม ๑๓๗ ชิ้น แล้วจึงนำไปประกอบกับโครงเหล็กบนฐานพระพุทธรูป สูง ๑๕.๘๗๕ เมตร (๒,๕๐๐ กระเบียด *) และเพื่อให้สอดคล้องกับโอกาสที่พระพุทธศาสนาอายุครบ ๒,๕๐๐ ปี

ซึ่งพระพุทธรูปปางลีลาองค์นี้เป็นผลงานการออกแบบของศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี โดยได้แรงบันดาลใจมาจากพระพุทธรูปปางลีลาในศิลปะสุโขทัย โดยออกแบบให้มีความกลมกลึงระหว่างศิลปะแบบเก่า และวิทยาการใหม่ กลายเป็นพระพุทธรูปที่มีความถูกต้องตามหลักของกายวิภาค ครองจีวรห่มเฉียง ที่เป็นริ้วธรรมชาติ ต่างจากพระพุทธรูปของไทยแบบเดิมที่เป็นความงดงามอย่างอุดมคติ และมีจีวรริ้วประดิษฐ์

นับว่าเป็นความผสมผสานที่ยังคงความงดงามของพุทธศิลป์ได้เป็นอย่างดี กล่าวคือ ถึงแม้ว่ารูปแบบของการออกแบบจะคงความเป็นมนุษย์ แต่ด้วยพุทธลักษณะที่แตกต่าง นั่นคือสัญลักษณ์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่สำคัญนั่นคือ พระเกตุมาลา ที่เกิดขึ้นหลังจากที่พระองค์ตรัสรู้แล้ว ซึ่งเป็นจุดหนึ่งที่ยังคงแนวคิดอุดมคติร่วมกับสัจจนิยมนี้

แต่สิ่งที่มีความสำคัญมากกว่านั้นคือ นัยบางประการของคำสอนพระพุทธองค์ ๒๕ ศตวรรษแล้ว เราเรียนรู้อะไรจากพุทธศาสนาบ้าง อย่าให้เป็นเพียงการเรียนรู้แค่ว่า พระพุทธรูปรุ่นนี้ อยู่ในสมัยใด ช่วงพุทธศักราชใดเท่านั้น หากแต่เนื้อแท้อยู่ในพระธรรมที่ต้องลงมือปฏิบัติอย่างแท้จริงนี้สำคัญที่สุด

สมกับคำพระพุทธพจน์ที่ว่า**

โย ธมฺมํ ปสฺสติ, โส มํ ปสฺสสติ.
ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นเรา
Whoever sees Dhamma, That one also sees me.

* ๑ กระเบียดเท่ากับ ๑/๔ นิ้ว
** ขอขอบคุณ พระมหานภดล ปุญฺญสุวฑฺฒโก เอื้อเฟื้อคำบาลี


[อ่าน สืบศิลป์ ในฉบับอื่น] | [สารบัญ – ก้าวฯที่๑๙]

Advertisements

3 Responses to ๒๕ ศตวรรษ

  1. สวรรค์เสก พูดว่า:

    อะไรล่ะ ที่ทำให้เจ้าชายสิทธัตถะเป็นพระพุทธเจ้า?

    หากให้ผมทะลึ่งหลับตาตอบด้วยความมืดบอด ผมจะตอบว่า “สัจธรรม”

    แล้วอะไรล่ะ คือสัจธรรม?

    ผมจะแสร้งตอบอย่างที่เคยได้ยินมา และคลับคล้ายคลับคลาว่ามันจะต้องเป็นคำตอบที่ดูดีมากๆ ว่า คือ “ความจริงที่เป็นมาและเป็นไป”

    หากผู้ใดก็ตามเข้าถึง “ความจริงที่เป็นมาและเป็นไป” ได้เหมือนพระพุทธเจ้า งั้นท่านเหล่านั้นก็คู่ควรกับคำว่า “พระพุทธเจ้า” เหมือนกันซิ?

    โอ้ อย่าเลย อย่าจองหองพูดกันถึงปานนั้น แต่หากจะเรียกว่าเป็น “พุทธะ” คือ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน เหมือนกันไซร้ นั่นนับว่าสมเหตุสมผลดีนัก เพราะอย่างไรเสีย เราท่านย่อมไม่ลืมดอกกระมังว่า พระพุทธเจ้าแต่ละพระองค์นั้น เหล่าท่านสร้างบารมีมามากมายเพียงใด และมีคุณสมบัติพิเศษอีกมากมายที่สาวกไม่สามารถมีได้

    แต่กระนั้นทั้งพระพุทธองค์และพระอริยสาวกสงฆ์ ต่างล้วนตรัสรู้ “ความจริงที่เป็นมาและเป็นไป” เหมือนกัน

    ก็ในเมื่อรู้แจ้งใน “คุณธรรมที่ทำให้คนเป็นพุทธะ” เหมือนๆ กัน
    แล้วจะตะเกียกตะกายอยากมองเห็น “พระสมณะโคดม” ไปไยเล่า

  2. gleam111 พูดว่า:

    พี่สวรรค์เสก อ้อยอยากมอบโลห์ให้พี่จริงๆ ในฐานะนักอ่านยอดเยี่ยม

    อีกทั้งความคิดคมคายอีก

    สาธุค่ะพี่

    กีรติเอง

  3. jems พูดว่า:

    เป็นความรู้ที่มีประโยชน์มาก

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: