เรื่องจากปก

[เรื่องจากปก]


เช้ามืดของวันที่ ๑ กันยายน ๒๕๓๓ เสียงปืนนัดหนึ่งดังขึ้นในราวป่าห้วยขาแข้งจังหวัดอุทัยธานี เสียงปืนนัดนี้มิใช่เสียงปืนของพวกพรานป่าที่ออกล่าสัตว์ แต่เป็นเสียงปืนของเจ้าหน้าที่ป่าไม้คนหนึ่งซึ่งยิงขึ้นเพื่อปกป้องรักษาชีวิตสัตว์ป่าและผืนป่าแห่งนั้นไว้โดยเอาชีวิตของตนเองเป็นเดิมพัน

หลังเสียงปืนนัดนั้นเงียบลง คนไทยทั้งประเทศจึงได้รับรู้ว่าป่าไม้และสัตว์ป่ากำลังถูกรุกรานอย่างน่าหนัก คุณสืบ นาคะเสถียรได้ใช้เสียงปืนนัดนั้นเป็นกระบอกเสียงและเรียกร้องความยุติธรรมแทนสัตว์ป่าทุกตัว ต้นไม้ทุกต้น และเจ้าหน้าที่ป่าไม้ทุกคนซึ่งเสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่ในการปกป้องและรักษาผืนป่า

สัตว์ป่าและป่าไม้แท้จริงเป็นของใคร? ทำไมจึงมีคนคนหนึ่งทุ่มเททั้งชีวิตของตนเพื่อรักษามันไว้?

ตลอดระยะเวลาที่คุณสืบ นาคะเสถียร เข้ารับราชการสังกัดกรมป่าไม้ คุณสืบได้อุทิศแรงกายแรงใจทั้งในด้านงานวิชาการ งานวิจัยศึกษาสัตว์ป่า เป็นหัวหน้าโครงการอพยพสัตว์ป่าตกค้างจากการสร้างเขื่อนเก็บน้ำรัชชประภา และตำแหน่งสุดท้ายก่อนเสียงปืนนัดนั้นดังขึ้นคือ หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

โดยคุณสืบกล่าวในวันแรกที่เริ่มรับตำแหน่งว่า “ผมมารับงานที่นี่ โดยเอาชีวิตเป็นเดิมพัน”

จากประสบการณ์การทำงานในพื้นที่ทำให้คุณสืบเริ่มตระหนักว่างานวิชาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถช่วยเหลือป่าและสัตว์ป่าจากการถูกทำลายได้ เพราะผู้จ้องบุกรุกและแสวงผลประโยชน์จากป่ามาจากทุกทิศทุกทาง ทั้งจากกลุ่มผู้มีอิทธิพล ชาวบ้านที่อาศัยรอบ ๆ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าซึ่งส่วนใหญ่ยากจนและตกเป็นเครื่องมือของกลุ่มนายทุนในการเข้ามาลักลอบตัดไม้และล่าสัตว์ รวมถึงเจ้าหน้าที่ป่าไม้บางคนซึ่งอาศัยตำแหน่งหน้าที่การงานในการตักตวงและแสวงหาผลประโยชน์

การทำงานปกป้องและรักษาผืนป่าจำนวนนับล้านไร่ด้วยกำลังคนและงบประมาณที่จำกัดทำให้การทำงานเป็นไปอย่างยากลำบาก เจ้าหน้าที่ป่าไม้ขาดแคลนทั้งยานพาหนะ วิทยุสื่อสาร และอาวุธในการต่อสู้จับกุมพวกพรานป่าและพวกลับลอบตัดไม้ เจ้าหน้าที่หลายคนถูกยิงเสียชีวิตในขณะออกตระเวนจับพรานล่าสัตว์ เมื่อเสียชีวิตพวกเขาไม่มีทั้งยศ เงินสวัสดิการ หรือประกันชีวิตใด ๆ ให้แก่ครอบครัวที่อยู่ข้างหลัง พวกเขาล้วนต่อสู้อย่างโดดเดี่ยว

คุณสืบต้องทำงานอย่างหนัก และพยายามทุกวิถีทางในการหาเงินทุนเพื่อเป็นสวัสดิการและประกันชีวิตให้แก่เจ้าหน้าที่ห้วยขาแข้ง ครั้งหนึ่งเขาถึงกับกล่าวว่า

“จะไม่มีใครต้องตายในเขตห้วยขาแข้ง-ถ้ามีก็ต้องเป็นผม”

เสียงปืนที่ดังขึ้นในเช้ามืดวันนั้นทำให้บรรดาเจ้าหน้าที่ระดับสูงของกรมป่าไม้ รวมถึงเจ้าหน้าที่ระดับจังหวัดและอำเภออีกนับร้อยคนเปิดประชุมเพื่อหามาตรการป้องก้นการบุกรุกป่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ทั้ง ๆ ที่ก่อนหน้านี้คุณสืบได้พยายามจัดการประชุมหลายสิบครั้ง แต่ไม่มีเสียงตอบรับเลยสักครั้ง

หนึ่งปีหลังจากนั้นราวเดือนธันวาคม พ.ศ.๒๕๓๔ สิ่งที่คุณสืบเคยคาดหวังและทุ่มเททำงานอย่างหนักครั้งยังมีชีวิตอยู่ได้สัมฤทธิ์ผล องค์การยูเนสโกได้ประกาศให้เขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้งเป็น มรดกทางธรรมชาติ โดยคุณสืบเล็งเห็นว่าฐานะดังกล่าวจะเป็นหลักประกันที่มั่นคงในการคุ้มครองผืนป่า เพราะหากผืนป่าทั้งสองแห่งนี้ได้รับการยอมรับในระดับโลก นั่นย่อมหมายถึงเงินทุน ความสนใจ และความร่วมมือในการรักษาป่าจากทุกภาคส่วน

การดูแลรักษาผืนป่าเป็นเรื่องระดับประเทศ และในภาวะวิกฤติโลกร้อนอย่างเช่นปัจจุบันย่อมถือเป็นเรื่องระดับโลก มิใช่เรื่องของคนคนเดียวหรือเพียงกระหยิบมือเดียวที่จะสามารถกระทำได้

สรรพสิ่งในโลกล้วนสัมพันธ์กัน เมื่อสิ่งหนึ่งถูกกระทบ ย่อมส่งผลต่อสิ่งอื่นอย่างหลีกเลี่ยงมิได้ เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว ประโยคนี้คงไม่กล่าวเกินจริง พวกเราทุกคนแม้ไม่ได้เดินทางเข้าป่าล่าสัตว์หรือตัดไม้โดยตรง แต่พฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันของเราล้วนเป็นอัตราเร่งให้ป่าไม้ถูกทำลายเร็วขึ้น เช่น การใช้ไฟฟ้า น้ำ กระดาษ ฯลฯ

ประโยชน์ของป่าไม้และวิธีรักษาผืนป่าทุกคนย่อมเคยเรียนรู้ทั้งจากตำราเรียนและในห้องเรียน หลายคนอาจเคยทำข้อสอบที่ว่า สัตว์ป่าชนิดใดสูญพันธุ์ไปแล้วจากประเทศไทย หรือ สัตว์ใดเป็นสัตว์ป่าสงวน…

หากเราทุกคนยังไม่ร่วมมือกันหยุดยั้งการทำลายป่า คำตอบที่เหลืออาจมีเพียงคำตอบเดียวคือ ถูกทุกข้อ! ·

หนุงหนิง


[อ่าน เรื่องจากปก ในฉบับอื่น] | [สารบัญ – ก้าวฯที่ ๑๘]

Advertisements

3 Responses to เรื่องจากปก

  1. สวรรค์เสก พูดว่า:

    เมื่อครั้งที่ยังเป็น “เสือเหลือง” ผมเคยข้ามห้วยไปท่องไพรในป่ามรดกโลกผืนนี้อยู่สี่ครั้ง

    ได้พบ ได้เห็น ได้พูด ได้คุยกับเจ้าหน้าที่รักษาพันธ์สัตว์ป่าตามหน่วยต่างๆ ในป่าแห่งนี้มาก็หลายครั้ง

    บ้าน่าที่รัก!
    ป่าออกผืนใหญ่ขนาดนั้น แต่มีงบประมาณลงไปให้ในการอนุรักษ์เพียงน้อยนิดต่อปี เจ้าหน้าที่ที่จะทำงานอยู่ในนั้นได้ ถ้าไม่ทำด้วยใจรักสุดๆ ก็คือไม่มีอาชีพอื่นที่จะเป็นช่องทางหาเงินมาเลี้ยงครอบครัวได้ดีกว่านั้นอีกแล้ว

    ท่ามกลางป่าลึกที่โอบล้อมด้วยขุนเขา ยามเช้ามีเพียงแสงแดดอ่อน หยดน้ำค้าง เสียงไก่ป่าขัน เก้ง-กวางโฮกฮากหากัน และเสียงชะนีที่โหยหวนหาผัว หากนักอนุรักษ์ที่อยู่ในหน่วยต่างๆ นั้นไม่มีเมียมาอยู่เคียงกายไซร้ ยากที่จะทนฝืนอยู่ในภาวะอันเงียบเหงาเช่นนั้นได้

    แม้การ “ออกไลน์” สำรวจป่านั่นก็ใช่ว่าจะปลอดภัยไร้อันตราย มิใช่อันตรายจากสัตว์ป่า แต่หากเป็นอันตรายจากสัตว์มนุษย์-มนุษย์นักล่าผู้ถือปืนไรเฟิล ต่างจากนักอนุรักษ์ที่ถือเพียงปืนลูกซองห้านัด และไม่อนุญาตให้ยิงนักล่าก่อน เว้นเสียแต่ถูกฝ่ายตรงข้ามยิงต่อสู้ขัดขืนการจับกุมก่อน

    บ่อยครั้งที่ผมได้ฟังเรื่องสะเทือนใจจากปากนักอนุรักษ์เหล่านั้น ว่าพวกเขารู้สึกเช่นใดที่เห็นเพื่อนร่วมงานถูกส่องด้วย “ไรเฟิลติดกล้อง”

    รวมทั้งความรู้สึกสะเทือนใจ ท้อแท้ ถดถอย หมดกำลังใจ คราเมื่อได้ยินเสียงปืนนัดหนึ่งก้องกัมปนาทขึ้นที่สถานีอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าเขานางรำ ตอนเช้าตรู่ของวันที่ 1 กันยายน 2533

    นั่นไม่ใช่การฆ่าตัวตาย
    หากแต่เขาถูกฆาตกรรม
    เป็นการถูกพลังอำนาจบางอย่างบังคับให้เขาขืนใจยิงตัวเองตาย

    สำหรับบางคนความตายคือการยุติ
    แต่สำหรับความตายของเขาผู้นั้นกลับก่อให้เกิดผลสะท้อน “สืบ” ต่อมาอีกมากมาย

    เขา-สืบ นาคะเสถียร

  2. cotton พูดว่า:

    ถึงจะไม่ได้จำว่าวันที่เขาจากไปคือวันไหน
    แต่ที่แน่ๆ ไม่เคยลืมชื่อนี้แน่นอน

  3. กองบ.ก. พูดว่า:

    ต้องยกตำแหน่ง ผู้อ่านยอดเยี่ยม ให้ท่านสอสอ เสียแล้ว

    ด้วยมิตรภาพครับ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: